ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ/ਦਲਜੀਤ ਅਜਨੋਹਾ
ਹਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਸਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਫਿਰ ਉਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਜੇਜ਼ੋਂ ਦੋਆਬਾ ਦੀ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪਛਾਣ ਥੋੜ੍ਹੀ ਧੁੰਦਲੀ ਜਿਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
**ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ**
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 25 ਬੈੱਡਾਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਤਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ਼ ਲਈ 8 ਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ 2 ਵਧੀਆ ਕੋਠੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਟਾਫ਼। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 66 ਕੇ.ਵੀ. ਦਾ ਸਬ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 3 ਵਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਨੰਗਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਹੂਲਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐੱਨ.ਬੀ. ਦੀ ਏ.ਟੀ.ਐੱਮ. ਮਸ਼ੀਨ, ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ, ਪਾਰਕ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਈ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜਿਲ ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਖੰਡਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੱਡੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ।**ਅਣਵੰਡਿਤ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਜ਼ੋਂ ਦੋਆਬਾ ਕਿਵੇਂ ਸੀ***
ਅਣਵੰਡਿਤ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਾਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੇਟ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ—ਜਿਵੇਂ ਖੰਨਾ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਜੈਨ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਸੂਦ ਸਟ੍ਰੀਟ ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਐਂਟਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਗੇਟ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲਾਗੇ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਟਿੱਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਟਿੱਲੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
***ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਉਂ***
1500 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 27 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਫਲੇਵਾਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦਰੱਖਤ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਗੌਰਵਮਈ ਹਨ। ਪੰਜ ਪੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਔਘੜਨਾਥ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਜੀਜੂ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ), ਬਾਬਾ ਮਨੋਹਰ ਦਾਸ, ਦਰਬਾਰ ਬਾਬਾ ਖਾਕੀ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾ ਪੁਰੀ ਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ, ਜੈਨ ਮੁਨੀ ਮੰਦਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਡੇਰਾ ਰਤਨਪੁਰੀ, ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਲਾਦੇ ਉੱਨੇ ਤੇ ਹਨ।
***ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਸਬਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਜੇਜ਼ੋਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ***
ਜੇਜ਼ੋਂ ਦੋਆਬਾ ਦੇ ਖੰਨਾ, ਜੈਨ, ਸੂਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਗ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ चਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਓ ਤਾਂ ਜੇਜ਼ੋਂ ਦੋਆਬਾ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 5 ਲੋਕ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਜੇਜ਼ੋਂ ਦੋਆਬਾ ਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਰਕਬਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਰੂਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।ਉੱਲੇਖਨੀਯ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣੀ ਰਹੇ।
***ਕੈਪਸ਼ਨ/ ਖੰਡਰ ਬਣਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ (ਜਵਾਈਂ ਵੱਲ) ਇਹ ਉਹ ਟਿੱਲਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਟਿੱਲੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।
***ਕੈਪਸ਼ਨ/ ਖੰਡਰ ਬਣੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਕੋਠੀ, ਖਤਰਾ ਬਣੀ ਸਿੱਧੀ ਖੜ੍ਹੀ
Comments
Post a Comment